ފޮތް/ ކީރިތި ޤުރުއާންގެ މާނައިގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ

އެންމެ ފަހުގެ

އެއްފަހަރަކު އުޅުނު ރަސްކަލަކު، ﷲ އަށް އީމާންވެއްޖެ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އަތުޖެހިއްޖެނަމަ އެމީހަކު ޞަލީބަށް އެރުވުމަށް އަމުރުކުރަމުން ދިޔައެވެ.

🌴 ހިޝާމު ބްނު އިސްމާޢީލު (217ހ) ކިޔާދެއްވިއެވެ: ”އެއްފަހަރަކު އުޅުނު ރަސްކަލަކު، ﷲ އަށް އީމާންވެއްޖެ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އަތުޖެހިއްޖެނަމަ އެމީހަކު ޞަލީބަށް އެރުވުމަށް އަމުރުކުރަމުން ދިޔައެވެ. ދެން ﷲ އަށް އީމާންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ގެނެވި ޞަލީބަށް އެރުވުމަށް އަމުރުކުރިހިނދު އޭނާއަށް ބުނެވުނެވެ: "ވަޞިއްޔަތެއް އޮތިއްޔާ ކުރާށެވެ." ދެން އޭނާ ބުނެފިއެވެ: "އަހަރެން ވަޞިއްޔަތް ކުރާނީ ކޮންކަމަކަށްހެއްޔެވެ. އަހަރެން ދުނިޔެއަށް ވެއްދުނީ އަހަރެންގެ ލަފައެއް ނެތިއެވެ. އެތަނުގ

”އޭނާގެ ވިސްނުމާ ގުޅޭ "އަންޑަރސްޓޭންޑިންގ" އަންހެނަކު ހޯދަން ވަރުބަލިވެގެން އުޅެއެވެ.

އޭ އަޚާއެވެ! ތިބާއާ އެއްފަދަ ފިރިހެނަކާ މެނުވީ ތިބާގެ ވިސްނުމާ އެއްގޮތްވެ އަންޑަރސްޓޭންޑު ނުވެވޭނެއެވެ. ދެންފަހެ އަންހެނާއަށް ބަލާއިރު ތިޔަ ދެމީހުންގެ ގުޅުމަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ ވިސްނުން ފަހުމްވެ ދޭހަވުމަށްވުރެ މާ މަތީ ގުޅުމެކެވެ. އެއީ އެކަކު އަނެކަކު ފުރިހަމަކޮށްދޭ ގުޅުމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ތިބާގެ ވިސްނުމާއި ޚިޔާލާ އެއްގޮތްވެ ވިސްނޭ އަންހެނަކު ހޯދަން ތިބާއަށް ޙާޖަތެއް ނުވެއެވެ. ތިބާ ޙާޖަތް ޖެހިގެންވަނީ ތިބާގެ ވިސްނުމާއި ޚިޔާލާއެކު ތިބާ ބަލައިގަންނަ އަންހެނަކު ހޯދުމެވެ. އެހެނ

”އޭ އުޚްތާއެވެ! ތިބާގެ ފިރިމީހާ ތިބާގެ މައްޗަށް ހޭދަކޮށް ޚަރަދުކުރުމަކީ ޢައިބެއް ނޫނެވެ.

ހަމަ އެގޮތަށް ތިބާގެ ބައްޕައާއި، ތިބާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅުވެސް ތިބާއަށް ޚަރަދުކޮށްދިނުން ޢައިބަކަށް ނުވެއެވެ. އެހުރިހާ އެންމެންވެސް މުދަލާއި ފައިސާ އެއްކުރާ މަޤްޞަދެއްކަމުގައި ބަލަނީ ތިބާއެވެ. އެގޮތުން ބައްޕަގެ ގާތުގައި: "ތިހާވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކޮށް ދާއޮހޮރުވަނީ ކީއްވެހޭ" އަހައިފިނަމަ އޭނާ ބުނާނީ ތިމަންނާގެ ދަރިން އުފާކޮށްދިނުމަށެވެ. ފިރިމިހާގެ ގާތުން އެހެން އަހައިފިނަމަ ބުނާނީ ތިމަންނާގެ އަނބިމީހާއާއި ޢާއިލާގެ ބޭނުންތައް ފުއްދާ ޚަރަދުކުރުމަށެވެ. އަދި ފިރިހެން ދަރިފުޅު

”އަންހެނާއާ އެކީގައި މަސައްކަތްކުރާ ފިރިހެން ވޯރކްމޭޓުންނާއި ކްލާސްމޭޓުންނަކީ މަރެވެ.

ޅިޔަނުންނާއިމެދު ޙަދީޘްގައި އައިސްފައިވަނީ އެއީ މަރު ކަމުގައިއެވެ. އައުލަވީ ޤިޔާސުން އެޙަދީޘްގައި: އަންހެނާ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނުގައި އުޅޭ، ފިރިހެނުން ހިމެނެއެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ވޯރކްމޭޓު އަންހެނާގެ ގާތަށް ވަދެއުޅުން ގިނަވެގެންވާ ފިރިހެނުންނެވެ. ފަހެ އެމީހުންނީ ޅިޔަނުންނަށްވުރެ އެތައް ގޮތަކުން ނުރައްކާ ބޮޑު ބައެކެވެ. އެގޮތުން މަސައްކަތު މާހައުލުގައި އުޅޭ ފިރިހެނުން، ޅިޔަނުންނާ އެކި ގޮތްގޮތުން އެއްގޮތްވެ، އަދި އެހެން ގޮތްތަކުން ނުރައްކާ އިތުރުވެއެވެ. އެ ދެމީހުންގެ މެދުގައި އެއ

”ނަފްސުގެ ހަރުލާފައި ހުރި ޠަބީޢަތް ދެނެގަތުމާއި، އަދި ނަފްސުގެ އެދުންވެރިކަން ބުއްދިން ވަޒަންކުރުމަށް އެއިން ކުރާ އަސަރު:

ނަފްސުގެ ޠަބީޢަތުގެ ހުރި ޞިފަތަކަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގެނީސް، ނަފްސު ޝަހުވަތްތައް ނަގައިގަންނަ ގޮތް ވަޒަންކުރަން ބުއްދިއަށް ކުޅަދާނަނުވެއެވެ. ނަފްސުތަކުގައިވާ ކޮންމެ ޠަބީޢަތަކުންވެސް، އެތައް ބައިވަރު ޝަހުވަތްތައް އެނަފްސު ބަލައިގަންނަ ގޮތަށް އަސަރުކުރެއެވެ. އެގޮތުން ނަފްސަކީ މަތިވެ ބޮޑުވެގަންނަން ބޭނުންވާ ނަފްސެއްނަމަ؛ މީސްތަކުންގެ މަދަޙަ ތަޢުރީފު ބަލައިގަތުން މަދުކުރަން ޖެހެއެވެ. އެއީ އެ ޠަބީޢަތާއެކު މަދަޙަޘަނާ ލިބުމުން؛ ހެއްލުންތެރިކަމާއި، ބޮޑާކަމާއި، ނަފްސުގެ ޢައިބުތައް ހަނދާނ

ޖަމަލު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަހު އުންމުލް މުއުމިނީން ޢާއިޝާ (57ހ) ނިކުމެވަޑައިގަންނަވަން ޤަޞްދުކުރެއްވިހިނދު އުންމުލް މުއުމިނީން އުންމު ސަލަމާ (61ހ) އެކަމަނާއަށް ލިޔުއްވިކަމަށް ރިވާކުރެވެއެވެ:

”އަންހެނުން ޖިހާދުކުރަން ޖެހޭނެކަމަށްވާނަމަ ﷲ ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ކަމަނާއަށް އެކަމަށް ޢަހްދު ހިއްޕެވީހެވެ. ކަމަނާ (ރަނގަޅު ސީދާ ގޮތުން) ފޭވެއްޖެއެވެ! ފޭވެއްޖެއެވެ! ރަށްތަކަށް ދަތުރުފަތުރުކޮށް، ކުރިއަށް ނިކުމެއުޅުން އެކަލޭގެފާނު ކަމަނާއަށް ނަހީކުރެއްވިކަމެއް ނޭނގޭހެއްޔެވެ!؟ ފަހެ ދީނުގެ ތަނބު އަރިއަޅައިފިނަމަ އަންހެނުން މެދުވެރިކޮށް އެ ޘާބިތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ! އަދި އޭގައި ބާގަނޑެއް ހެދިއްޖެނަމަ އަންހެނުންނަކަށް އެ ފޫބައްދާ އިޞްލާޙެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ! އަންހެނުންގެ ޖިހާދަ

މުއުމިނާއާ ކަދުރު ރުއް ވައްތަރުވާ ގޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި:

🌴 ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: ( أَلَمۡ تَرَ كَیۡفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلࣰا كَلِمَةࣰ طَیِّبَةࣰ كَشَجَرَةࣲ طَیِّبَةٍ أَصۡلُهَا ثَابِتࣱ وَفَرۡعُهَا فِی ٱلسَّمَاۤءِ ) (إبراهيم : ٢٤) "اللّه ހެޔޮ ރަނގަޅު ކަލިމައެއްގެ މިސާލު، ހެޔޮ ރަނގަޅު ގަހެއް ފަދައިން ޖައްސަވަނީ ކޮންފަދައަކުންކަން ތިބާއަށް ނުފެނޭހެއްޔެވެ؟ އެގަހުގެ މައިގަނޑާއި ބުޑު ރަނގަޅަށް ބިމުގައި ހަރުލާ ސާބިތުވެފައިވެއެވެ. އަދި އެގަހުގެ ގޮފިތައް މައްޗަށް އަރައިގެންގޮސް އުޑަށްގޮސްފައެވެ." ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވި

”އަންހެނުން ޒީނަތްތެރިކަން ހާމަކޮށް ފާޅުކޮށް ނިކުތުމަކީ އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އޭގައި ހިއްސާވާ ފާފައެކެވެ.

ތިބާގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ޢައުރަނިވާނުކޮށް، ނުވަތަ ޒީނަތް ހާމަކޮށްގެން ނިކުންނަހިނދު އޭގެ ހިއްސާއެއް ތިބާއަށްވެއެވެ. އަދި ފިތުނަވެރިވާ ކޮންމެ ޒުވާނެއް، އަދި އެއަންހެނާއާ ދިމާލަށް ބެލުން އަމާޒުކުރާ ކޮންމެ ޒުވާނެއްގެ ފާފަ، އެ ހިއްސާގައި ހިމެނެއެވެ. އެހެނީ އެއީ ތިބާގެ އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. އަދި އެދަރިފުޅު ނިވާކޮށް ފަރުދާކުރަން ތިބާއަށްވަނީ އަމުރުވެވިގެންނެވެ. ތިބާ އެހެން ކަންތައް ނުކޮށްފިނަމަ ތިބާ ފާފަވެރިވާނެއެވެ. އަދި ތިބާގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވި ފާފަތައް އޭގެ މިންވަރަކުން ތިބާގެ

ﷲ ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާއެކު މުޢާވިޔާގެ ނޭފަތްޕުޅަށް ވަތް ހިރަފުސް ވެލިކޮޅެއްވެސް ޢުމަރު ބްނު ޢަބްދުލް ޢަޒީޒަށްވުރެ ހެޔޮވެ މާތްވެގެންވެއެވެ!“

💧އިބްނުލް މުބާރަކު (181ހ) އާ އެސުވާލުކުރެވުމުން ވިދާޅުވިއެވެ: ”ﷲ ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާއެކު މުޢާވިޔާގެ ނޭފަތްޕުޅަށް ވަތް ހިރަފުސް ވެލިކޮޅެއްވެސް ޢުމަރު ބްނު ޢަބްދުލް ޢަޒީޒަށްވުރެ ހެޔޮވެ މާތްވެގެންވެއެވެ!“ 📖 އައްޝަރީޢާ ލިލްއާޖުއްރީ 📖 🌾މުޢާވިޔާ ބްނު އަބީ ސުފްޔާނު ވައްޓާލާފައި ޢަދުލުވެރި އިމާމުންނަކީ ފަހެއްކަމުގައި، އެއީ އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު، ޢުޘްމާނު، ޢަލީ، އަދި ޢުމަރު ބްނު ޢަބްދުލް ޢަޒީޒުކަމުގައި ސުފްޔާނުގެ މައްޗަށް ހަދާފައިވާ ބަހެއްގެ ވާހަކަ ނަންގަނެވުމުން އިމާމް އ

މާތްވެގެންވާ ޞަޙާބީ، މުއުމިންތަކުންގެ ބޮޑުބޭބެ: މުޢާވިޔާ ބްނު އަބީ ސުފްޔާނު (60ހ):

ﷲ ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީންނާމެދު އަހުލުއްސުންނާގެ ޢަޤީދާއާ ޚިލާފުވުމުގެ ކޮޅުމަތި، އަދި އެތެރޭގައި ފޮރުވައިގެން އޮތް ނުބައި ފާސިދު ޢަޤީދާ ފާޅުވަނީ މާތްވެގެންވާ ޞަޙާބީ މުޢާވިޔާ ބްނު އަބީ ސުފްޔާނަށް ޤަދަރުކުޑަކޮށް، ކުޑައިމީސްކޮށް، ވަށްބަސްބުނާ ހިސާބުންނެވެ. 💥ވަކީޢު ބްނުލް ޖައްރާޙު (197ހ) ވިދާޅުވިކަމަށް ރިވާކުރެވެއެވެ: ”މުޢާވިޔާ رضي الله عنه ވަނީ ދޮރުގެ އަތްގަނޑުގެ މަޤާމުގައިއެވެ. އެ އަތްގަނޑު ތަޅުވާލައިފި މީހާއާމެދު އަދި އޭގެ މައްޗަށް ހުރި ބޭކަލުންނާމެދު (ނުބައި

މީސްތަކުން ޢިލްމުގައިވަނީ އެކި ދަރަޖައާއި ފަންތީގައިއެވެ.

🌾އިމާމް އައްޝާފިޢީ (204ހ) ވިދާޅުވިއެވެ: ”މީސްތަކުން ޢިލްމުގައިވަނީ އެކި ދަރަޖައާއި ފަންތީގައިއެވެ. ޢިލްމުގައި އެމީހުންގެ ދަރަޖަވަނީ: އެ ޢިލްމުން އެމީހުން ދަނެފައިހުރި ދަރަޖަތައް ހުރި ވަރަކަށެވެ. ފަހެ ޢިލްމު އުނގެނޭ މީހުން، އެ ޢިލްމު ގިނަކުރުމަށް އެމީހުންނަށް ކުރެވެން އޮތް އެންމެ ބޮޑަކަށް މަސައްކަތްކޮށް، އަދި ޢިލްމު ހޯދުމުގެ ދެމެދުގައިވާ ކޮންމެ ހުރަހަކަށް ކެތްތެރިވެ، އަދި ﷲ ދެއްވި ޢިލްމުގެ ނައްޞާއި، އަދި އިސްތިންބާޠުކޮށް ޙުކުމް ހޯދައިގަތުމުގައި އެކަލާނގެއަށް ނިޔަތް އިޚްލާޞްތެ

އަހަރެން ދެރަވެ ހިތާމަކުރެވޭ ކަމެއް އެބަ ދިމާވެއެވެ.

🍁 ޢަބްދުއް ރަޙްމާނު ބްނު ޒައިދު ބްނު އަސްލަމް (182ހ) ކިޔާދެއްވިއެވެ: ”އަހަރެން އެއްދުވަހަކު އަބޫ ޙާޒިމު (133ހ)އަށް ދެންނެވީމެވެ: "އަހަރެން ދެރަވެ ހިތާމަކުރެވޭ ކަމެއް އެބަ ދިމާވެއެވެ." އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭ އަޚާގެ ދަރިޔާއެވެ! އެއީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟" އަހަރެން ދެންނެވީމެވެ: "ދުނިޔެދެކެ ލޯބިވެވެނީއެވެ." ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭ އަޚާގެ ދަރިޔާއެވެ! ދަންނާށެވެ! މިކަންތަކަށް ބަލާއިރު، ﷲ ތަޢާލާ އަހަރެން ލޯބިޖެއްސެވި އެއްޗެއްދެކެ ލޯބިވެވިގެން އަހަރެންގެ ނަފްސު ކ

”ނަފްސު ވަކިކަމަކާ އުޅެގަންނަހިނދު ބުއްދިން ނަފްސު ވަޒަންކުރުމުގައި ކޮންމެހެންވެސް ދެކަމަކަށް ބަލަންޖެހެއެވެ:

▪️ފުރަތަމައީ: ނަފްސު އެކަމަކަށް ކުރިމަތިލައިގެން އުޅުމުގެ ވަރުގަދަކަމާއި ބަލިކަށިކަމަށެވެ. އެކަންހުރި މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބުއްދިން ނަފްސު ހިފަހައްޓައިގެން، އަދި ދޫކޮށްލައިގެން، އަދި ކޮއްޕާލައިގެން ބަލަހައްޓައެވެ. އެގޮތުން އެކަމަކަށް ކުރިމަތިލައިގެން ދާގޮތަށް ހުރިނަމަ އެކަމެއްގެ މަތީގައި ދެމިނުހުރެވޭނެވަރަށް (މާ މައްޗަށް ދިޔަނުދީ) ނަފްސު ދަމައިގެން ހިފަހައްޓައެވެ. މެދުމިނުގައި ނަފްސުވާނަމަ އެހުރި ގޮތަށް ދޫކޮށްލައެވެ. ނަފްސު ބަލިކަށިކޮށްވާކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ބުއްދިން ނަފްސު ކ

”ޤުރްއާނުގެ އަލީގައި، އަންހެނާ ބޭރަށް ވަޒީފާ އަދާކޮށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ނިކުތުމުގެ ޝަރުޠުތައް.

މޫސާގެފާނު މަދްޔަނަށް ވަދެވަޑައިގަތްހިނދު އެތަނުގައި ދެ އަންހެނުން ފެން ބަލާ ގޮސްހުއްޓާ ފެނިވަޑައިގެން ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުވާ އާޔަތުގައިވެއެވެ: (قَالَ مَا خَطۡبُكُمَاۖ قَالَتَا لَا نَسۡقِي حَتَّىٰ يُصۡدِرَ ٱلرِّعَآءُۖ وَأَبُونَا شَيۡخٌ كَبِيرٌ.) (القصص: ٢٣) "އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ތިޔަ ދެ އަންހެނުން ތިޔަތިބީ ކިހިނެއްވެފައިހެއްޔެވެ؟" އެ ދެއަންހެނުން ދެންނެވިއެވެ: ބަކަރިހުއިހައްޕާ މީހުންތައް ދާންދެން އަހަރުމެން ފެންނުދެމެވެ. އަދި އަހަރުމެންގެ ބައްޕައަކީ ދުވަސްވެ މުސްކުޅިވެފ

މައްކާގައި ހުރި ފޮތިވިއްކާ މީހެއްގެ ގާތުގައި ހެދުމެއް ގަންނަން އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ.

🍁 އަލްޙަސަނުލް ބަޞްރީ (110ހ) ކިޔާދެއްވިއެވެ: ”މައްކާގައި ހުރި ފޮތިވިއްކާ މީހެއްގެ ގާތުގައި ހެދުމެއް ގަންނަން އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ. ދެން އޭނާ (ހެދުންތަކުގެ) މޮޅު ވާހަކަދައްކާ ތަޢުރީފުކޮށް ހުވާކުރަން ފެށިއެވެ. ދެން އަހަރެން (ހިތާހިތާ) ބުނެފީމެވެ: "މިކަހަލަ މީހަކުގެ އަތުން ގަންނާކަށް ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ." ދެން އެހެން މީހަކު އަތުން އަހަރެން ގަތީމެވެ. ދެން އޭގެ ދެއަހަރު ފަހުން އަނެއްކާ އަހަރެން ޙައްޖަށް ދިޔައީމެވެ. އެފަހަރުވެސް އޭނާގެ ގާތުގައި އަހަރެން ހުއްޓުނީމެވެ. އެކަމަކު އެފަހަ

އަހަރެންގެ ހަތަރު އަނބިން ތިބެއެވެ.

🍁 ޙައްޖާޖު ބްނު ޔޫސުފު (95ހ) ކިޔާދިންކަމަށް ރިވާކުރެވެއެވެ: ”އަހަރެންގެ ހަތަރު އަނބިން ތިބެއެވެ. އެއީ: ހިންދު ބިންތު އަލްމުހައްލަބު އާއި، ހިންދު ބިންތު އަސްމާއު ބްނު ޚާރިޖާ އާއި، އުންމުލް ޖުލާސް ބިންތު ޢަބްދުއް ރަޙްމާނު ބްނު އުސައިދު އާއި، އަމަތުއް ރަޙްމާނު ބިންތު ޖަރީރު ބްނު ޢަބްދި ﷲ އަލްބަޖަލީއެވެ. ދެންފަހެ ހިންދު ބިންތު އަލްމުހައްލަބުގެ ގާތުގައި އަހަރެން ރޭކުރާ ރެޔަކީ: ޒުވާނުންތަކެއްގެ ތެރޭގައިވާ ޒުވާން ފުރައިގެ ކުއްޖެއް ކުޅެ މަޖާކުރުމުގައި ހޭދަކުރާކަހަލަ ރެޔެކެވެ. ދެން ހ

ދުނިޔެއަކީ އަހަރެން އުޅެން އޮތް ގޮވެތިކަމުގައި ނުވާއިރުވެސް އެތަނަށް ޙާޖަތްޖެހޭވަރު ބޮޑުވަނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ!؟

🔥ޢަވްނު ބްނު ޢަބްދި ﷲ ބްނު ޢުތުބާ (110-120ހ~) ވިދާޅުވިއެވެ: ”އަހަރެންނަށް ހުރި ސަހަރޯއެވެ! ދުނިޔެއަކީ އަހަރެން އުޅެން އޮތް ގޮވެތިކަމުގައި ނުވާއިރުވެސް އެތަނަށް ޙާޖަތްޖެހޭވަރު ބޮޑުވަނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ!؟ ނުވަތަ އެތަން ފިޔަވައި އެހެން ތަނެއްގައި އަހަރެން ޤަރާރުވެ ދެމިހުރުން ވަނިކޮށް މިދުނިޔެއަށްޓަކައި (މުދަލާއި ފައިސާ) މިހިރަ ޖަމަޢަކުރެވެނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ!؟ ނުވަތަ މިދުނިޔެއިން އަހަރެން (މަރުވާއިރު) ފަހަށް ދޫކުރާ އެއްޗަކުން އަހަރެންނަށް އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުކުރާއިރު ދެން

ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلمގެ އަރިހަށް އަންހެނަކު ދެ ދަރިން ގޮވައިގެން އައެވެ.

މުންޤަޠިޢު ސަނަދަކުން ރިވާކުރެވޭ ގޮތުގައި އަބޫ އުމާމާ (86ހ) ކިޔާދެއްވިއެވެ: ”ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلمގެ އަރިހަށް އަންހެނަކު ދެ ދަރިން ގޮވައިގެން އައެވެ. (އެއް ރިވާޔަތުގައި: އެއް ކުއްޖަކު އުރައިގެން އަނެއް ކުއްޖަކުގެ އަތުގައި ހިފައިގެންނެވެ.) ދެން ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلمގެ އަހުލުންގެ ގާތުގައި އެއްޗެއް ހުރިތޯ އައްސަވައިގެން، ތިން ކަދުރު މެނުވީ ލިބިވަޑައިނުގަތެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އެ ކަދުރުކޮޅު އެއަންހެނާއަށް ދެއްވިއެވެ. ދެން އެއަންހެނާ ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް ކަދުރެއް ދީފައި،

”ނަފްސާ ދެކޮޅަށް ޢިލްމާއި އީމާންކަން ޖަމަޢަވުން:

އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ޢިލްމާއި އީމާންކަން ޖަމަޢަވެއްޖެނަމަ, އޭނާގެ ނަފްސުގެ ޝަހުވަތްތައް ކޮންޓުރޯލުކޮށް މަތަކުރުމުގައި އޭނާ ވަރުގަދަވެގެންވެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ނަފްސަށާއި އެނޫން ނަފްސުތަކަށްވެސް ބޯނުލަނބާ މީހެއްކަމުގައި އެ ދެކަންތައް އޭނާ ހަދައެވެ. އިންސާނާގެ ކިބައިގައިވާ ޢިލްމާއި އީމާންކަން އުނިވެގެންވީވަރަކަށް އެއިންސާނާގެ ބުއްދި ބޭނުންގޮތަކަށް އަނބުރާލާ، އެބުއްދިއަށް ބާރުފޯރުވުން ފަސޭހަވެއެވެ. މިހެންވެ، ސުލްޠާނު މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ބޭނުންގޮތަކަށް ވެރިކަންކުރަން ބޭނުންވެއްޖ

”ތިބާއަށް ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ ޙައްޤު އެކަނބުލޭގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވާކަމަށް ނުދެކޭ އަންހެނަކާ ކައިވެނި ނުކުރާށެވެ!

އެހެނީ އޭރުން ތިބާއާ އެކަނބުލޭގެ ކަމަކާ ދެބަސްވެއްޖެނަމަ އެއަށް ޙައްލެއް ގެނެވޭގޮތެއް ނުވެއެވެ. ތިބާ ނިންމި ގޮތަކާމެދު އެކަނބުލޭގެ އިޢުތިރާޟުކޮށްފިނަމަ, ދެން އެހިސާބުން ޒުވާބުކުރުމާއި ޖަދަލުކުރުމުގައި އެނބުރި އެނބުރި ދެމީހުން ހުންނާނީއެވެ. ޤާޟީގެ ގާތުގައި މެނުވީ ފައިސަލާ ނުކުރެވޭ ހިސާބަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން ކިޔަމަންތެރިވެ ބޯލަނބާ އަނބިން ދަންނައެވެ! ތިޔަ ދެމީހުން ކަމަކާ ޚިޔާލު އެއްގޮތްވެ އެއްބަސްވެއްޖެނަމަ އެއީ ތިބާއަށް ހުރި އުފަލެކެވެ. އެކަނބުލޭގެ ދެކޭ ގޮތާ ތިބާ ދެކޭ ގޮތް ޚިލާފ

”ޝަރީޢަތާއި ދީން ދިފާޢުކުރާކަމަށް ދަޢުވާކުރާ އޭ މިހިރަ މީހާއެވެ!

ތިބާގެ ދައުރަކީ އޮތްގޮތަށް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. އޭނާ ހިތްހަމަޖެހޭ ގޮތަށް ބަދަލުކޮށް އޮޅުވާލުމެއް ނޫނެވެ. ތިބާގެ ޒިންމާއަކީ ބަޔާންކޮށްދިނުމެވެ. އަނެކާ ހިތްރުހޭ ގޮތަށް މަތިއޮމާންކޮށް ދަޅަދެއްކުމެއް ނޫނެވެ. ތިބާގެ އަތުގައި އޮތް އަމާނާތް އަދާކުރުމެވެ. އެމީހުން ލޯބިވާ އެއްޗެއް ތިބާ ފާޅުކޮށްފައި، އެމީހުން ނުރުހޭނެކަހަލަ ކަމެއްވިއްޔާ ފޮރުވުމެއް ނޫނެވެ. އޭރުން ތިބާއަށް އެމީހުންނަށް ތިޔަދެވެނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ އެދުންތަކާ އެއްބަސްވެ އެއްގޮތްވާ އިސްލާމްކަމެކެވެ. އެކަމާމެދު ހުށިޔާރުވާށެވ

އަންހެނާއަކީ ފިރިމީހާއަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅެއްފަދައިންވާ މީހެއްކަން ދަންނަންޖެހެއެވެ.

💥 އައްޛަހަބީ (748ހ) އަށް ނިސްބަތް ކުރެވޭ އަލްކަބާއިރު ފޮތުގައިވެއެވެ: ”އަންހެނާއަކީ ފިރިމީހާއަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅެއްފަދައިންވާ މީހެއްކަން ދަންނަންޖެހެއެވެ. އެގޮތުން ފިރިމީހާގެ އިޛްނަ ނެތި އެކަނބުލޭގެ ނަފްސުގައި އަދި ފިރިމީހާގެ މުދަލުގައިވެސް ކަމެއްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އަންހެނާގެ އަމިއްލަ ޙައްޤުގެ މައްޗަށް ފިރިމީހާގެ ޙައްޤު އިސްކޮށް ކުރިއަށް ނެރެ، އަދި އަންހެނާގެ ތިމާގެ މީހުންގެ ޙައްޤުތަކުގެ މައްޗަށް ފިރިމީހާގެ ތިމާގެ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ކުރިއަށް ނެރެންވާނެއެވެ. އަދި

ދުނިޔެއަކީ އޭގެ ފަހަތުން ހޯދަން އުޅޭ މީހާގެ އަމީރެވެ.

❄️ ޔަޙްޔާ ބްނު މުޢާޛު (258ހ) ވިދާޅުވިއެވެ: ”ދުނިޔެއަކީ އޭގެ ފަހަތުން ހޯދަން އުޅޭ މީހާގެ އަމީރެވެ. އެ ދުނިޔެ ދޫކޮށްލާ މީހާއަށްހުރި ޚާދިމެކެވެ. ދުނިޔެއަކީ ހޯދައިގަނެވޭ އަދި އެހެން މީހުން ހޯދާ އެއްޗެކެވެ. ފަހެ އެދުނިޔެ ހޯދަން އުޅެފި މީހާއަށް އެދުނިޔެ ދެކޮޅުހަދައެވެ. އެދުނިޔެއަށް ދެކޮޅުހަދައިފި މީހާގެ ފަހަތުން އެދުނިޔެ ހޯދަން ދެއެވެ. ދުނިޔެއަކީ އާޚިރަތަށްވާ ފާލަމެކެވެ. ފަހެ އެފާލަން ހުރަސްކޮށްލާފައި ދާށެވެ. އަދި އެތަން އާރާސްތުކުރަން ނޫޅޭށެވެ. ފާލަންތަކެއްގެ މަތީގައި ގަނޑުވަރުތަކ

”ތިބޭފުޅުން ޢިލްމު އުނގެނުނީ ކާކަށްޓަކައިތޯއެވެ؟“

🌵 އަލްވަލީދު ބްނު މުސްލިމް (195ހ) ވިދާޅުވިއެވެ: ”އަހަރެން އަލްއައުޒާޢީ (157ހ) އާއި، ސަޢީދު ބްނު ޢަބްދުލް ޢަޒީޒު (167ހ) އާއި، އިބްނު ޖުރައިޖު (150ހ) ގެ އަރިހުން ސުވާލުކުރީމެވެ: ”ތިބޭފުޅުން ޢިލްމު އުނގެނުނީ ކާކަށްޓަކައިތޯއެވެ؟“ އެހުރިހާ ބޭކަލުން ވިދާޅުވީ ތިމަންނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށްޓަކައިއެވެ. އިބްނު ޖުރައިޖު މެނުވީއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ: "ތިމަންނާ ޢިލްމު ހޯދީ މީސްތަކުންނަށްޓަކައިއެވެ." އައްޛަހަބީ (748ހ) މިރިވާޔަތް ގެންނަވާފައި ވިދާޅުވިއެވެ: ”ތެދުބަހުން ބުނުމުގެ ހެޔޮކަމާއ

”ފިތުނައިގެ ތޫފާންތަކުން ނިކުތީ ކިހާ ނަތީޖާއެއްހެއްޔެވެ!؟

ފުރޮޅާލީ ކިތައް ކިތައް ހިތްހެއްޔެވެ؟ އަދި ފޮރުވައިގެން އަޅައިގެން އުޅުނު ކިތައް މާސްކު ބޭލިއްޖެހެއްޔެވެ؟ އަދި ބުއްދިވެރިއެއްކަމުގައި އަހަރުމެން ދެކެމުންދިޔަ ކިތައް މީހުންގެ ކޮސްކަމާއި ގަމާރުކަން ފާޅުވިހެއްޔެވެ!؟ ޞާލިޙެއްކަމުގައި އަހަރުމެން ބަލަމުންދިޔަ ކިތައްކިތައް މީހުންގެ ވިޔާނުދާކަން ހާމަވިހެއްޔެވެ!؟ ޘާބިތުކޮށްވާ ކަންކަން ގުޑުންއަރާ، އަސާސްތައް ލުހި، ޢަޤީދާތައް ގެއްލިގެންދެއެވެ. ފޯނެއްގެ ޛަރީޢާއިން އެމީހުން ޖަހައިގަނެގެން މިހުރިހާ ކަމަކަށް ގެންދިޔައެވެ. ދެންފަހެ އަލްމަސީޙު

އެއްވެސް އަޅެއްގެ ހިތުގައި ދުނިޔެ ހަމަޖެހި ޤަރާރުވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ހިތުގައި ތިން ކަމެއް އެލިގަނެގެން މެނުވީ ނުވެއެވެ:

🍂 ޢީސާ عليه الصلاة والسلام ވިދާޅުވިކަމަށް ރިވާކުރެވެއެވެ: ”އެއްވެސް އަޅެއްގެ ހިތުގައި ދުނިޔެ ހަމަޖެހި ޤަރާރުވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ހިތުގައި ތިން ކަމެއް އެލިގަނެގެން މެނުވީ ނުވެއެވެ: ▪️ވަރުބަލިކަން ފިލައިނުދާނޭ އަވަދިނެތިވުމެކެވެ. ▪️އަދި ފުދުންތެރިކަން ހޯދައިނުގަނެވޭ ފަޤީރުކަމެކެވެ. ▪️އަދި ނިމުމަށް ނުފޯރާނޭ އުއްމީދުތަކެކެވެ. ދުނިޔެއަކީ ހޯދާ އަދި ހޯދައިގަނެވޭ އެއްޗެކެވެ. އެގޮތުން އާޚިރަތް ހޯދަން އުޅޭ މީހާ، އޭނާގެ ރިޒްޤު ފުރިހަމަވަންދެން ދުނިޔެ އޭނާ ހުރިތާކުން ހޯދާނެއެވެ. އަދި ދުނިޔ

”ޢިލްމާއިއެކު ނަފްސަކީ ދެމިޔަލީ ޚަންޖަރެއް:

ޢިލްމަކީ ނަފްސުގެ އަމިއްލަ އެދުންތަކަށް ވާޞިލުވުން މަނާކުރާ ފަރުވާއަކަށްވާ ގޮތަށް، އަދި ސަވާރުވެގެން އިންނަ މީހާ އަސް ކޮންޓުރޯލުކޮށްގެން ގެންދާގޮތަށް ނަފްސު ކޮންޓުރޯލުކޮށް ގެންދާ ޤާއިދަކަށް ޢިލްމުވާ ގޮތަށް, ނަފްސު އެދި ބޭނުންވާ ކަންކަމަށް ވާޞިލުކޮށްދިނުމަށް އެނަފްސަށްހުރި ޚާދިމެއްކަމުގައިވެސް ޢިލްމު ވެދާނެއެވެ. އެގޮތުން ނަފްސާ ދިމާކޮށް، ކޮންޓުރޯލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އޭރުން އެވަނީ ނަފްސު ބޭނުންވާ ކަންކަން ކޮށްދޭ ޚާދިމެއްކަމުގައިއެވެ. ނަފްސު ބޭނުންވާ ކަންކަމަށް ކުޅަދާނަކަމާއި..

ދުނިޔެއަކީ ޤާއިމުވުމުގެ ގޮވެއްޗެއް ނޫނެވެ.

🍁 އަލްފުޟައިލު ބްނު ޢިޔާޟު (187ހ) ވިދާޅުވިއެވެ: ”ދުނިޔެއަކީ ޤާއިމުވުމުގެ ގޮވެއްޗެއް ނޫނެވެ. އާދަމުގެފާނު ދުނިޔެއަށް ބޭލެއްވުނީ ޢުޤޫބާތެއްގެ ގޮތުންނެވެ. (އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި: އެކަލޭގެފާނަށާއި އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅަށް ޤިޔާމަތްދުވަހާ ހަމައަށް ކަންކަންވަމުންދާ ގޮތް ނުފެނޭހެއްޔެވެ؟) ފަހެ އެކަލާނގެ އިންސާނާގެ ކިބައިން އެދުނިޔެ ފޭކުރައްވާ ގޮތް ނުފެނޭހެއްޔެވެ؟ އެއްފަހަރު ބަނޑުހައިހޫނުކަން ޖައްސަވާ، އަނެއްފަހަރު އުނުއޮރިޔާން ނިވާކުރަން ދަތިކުރައްވާ، އަނެއްފަހަރު ޙާޖަތް ޖަ

ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ފާޅުކުރަން ޤަޞްދުކުރުމަށް ހުއްދަ އޮތުން ބަޔާންކުރުން.

🌴 އިބްނުލް ޖައުޒީ (597ހ) ވިދާޅުވިއެވެ: ”ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ފާޅުކުރަން ޤަޞްދުކުރުމަށް ހުއްދަ އޮތުން ބަޔާންކުރުން. ދަންނާށެވެ! ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ސިއްރުކޮށް ވަންހަނާކޮށްގެން އިޚްލާޞްތެރިކަމުގެ ފައިދާވުމާއި، ދެއްކުންތެރިކަމުން ނަޖާވުން ވެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ފާޅުކޮށްގެން އެހެން މީހުން ތަބަޢަވުމާއި، މީސްތަކުންނަށް ހެޔޮކަންތަކަށް ހިތްވަރުދިނުންވެއެވެ. ނަމަވެސް ދެއްކުންތެރިކަމުގެ އާފާތް އެކަމުގައިވެއެވެ. ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ފާޅުކުރުންވަނީ ދެބަޔަކަށެވެ: ▪️އެއްކަމަކީ: ސީދާ އެ ޢަމަލު ފާޅުކުރުމެވ

”ނަފްސުގައި ޝަހުވަތަކަށް ދެވިފައިވާ އަގުވަނީ އެޝަހުވަތް ޙާޞިލުކުރުމުގެ މަގު އުނދަގޫވެގެންވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ:

ގިނަފަހަރު، ވަކި ޝަހުވަތެއް ހޯދޭނެ ގޮތް އުނދަގޫވެގެންވާނަމަ، އަދި އެޝަހުވަތެއް ފުދުން ދުރުވެގެންވާނަމަ, ހޯދުން ފަސޭހަ އަދި ނިމުން ކައިރީގައިވާ ޝަހުވަތަކަށްވުރެ ނަފްސު އޭގައި މާބޮޑަށް އެލިގެންވެއެވެ. އެއީ ކައިރީގައި ފަސޭހައިން ލިބެން އޮތް ޝަހުވަތުގެ ލައްޒަތާއި އަރާމު ބޮޑުވެގެންވިޔަސްމެއެވެ. އެހެނީ ނަފްސު ދެކެނީ ވަކި އެއްޗެއް ވުޖޫދުވުން ނާދިރުވެ އަދި އެހޯދުންވެސް އުނދަގޫވެގެންވުމަކީ އެ އެއްޗެއް އަގުބޮޑުވެގެންވާކަމަށްވާ ދަލީލެއްގެ ގޮތުގައިއެވެ. މިހެންވެ ތިމާގެ ގާތަށް ކުރިމަތިލައ

ރަޝީދު އަލްޚައްބާޒު ކިޔާދެއްވިއެވެ:

”އަހަރެންގެ ސާހިބުމީހާއާއެކު މައްކާއަށް ދިޔުމަށް ނިކުތީމެވެ. އަދި އެއަހަރުގައި އަހަރުމެން މައްކާގައި ތިބީމެވެ. އަދި އެއަހަރު ސުފްޔާނުއް ޘައުރީ (161ހ) ވެސް މައްކާގައި ހުންނެވިއެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ސާހިބުމީހާ ހަވީރު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ގޮސް ވާހަކަދައްކާ އުޅެއެވެ. އަދި އަހަރެންވެސް އޭނާއާއެކުގައި ދަމެވެ. ދެން އެއްދުވަހަކު މީހަކު އައިސް ސުފްޔާނަށް ދަންނަވައިފިއެވެ: "އޭ އަބޫ ޢަބްދު ﷲ އެވެ! މިއަދު ޞާލިޙުގެ ދެ ދަރިންކަމުގައިވާ އަލްޙަސަނުއާއި ޢަލީ އަތުވެއްޖެއެވެ." ސުފްޔާނު ވިދާޅު

ޢުމްރާ އަދާކުރުމަށް އެންމެ މޮޅު އިތުރު ވަޤުތު:

▪️”އެންމެ ރާޖިޙު ގޮތަކީ: ޢުމްރާ އަދާކުރުމަށް އެންމެ މޮޅު އިތުރުވެގެންވާ ދުވަސްވަރަކީ ޙައްޖު މަސްތަކުގައި ކަމެވެ. އަދި އެއިންވެސް މޮޅު އިތުރުވެގެންވަނީ ޛުލް ޤަޢިދާ މަހުގައެވެ.. އަދި އެންމެ ޞައްޙަ ބުނުމުގެ މައްޗަށް، އެމަހުގައި ކުރާ ޢުމްރާ، ރަމަޟާންމަހު ކުރާ ޢުމްރާއަށްވުރެވެސް ހެޔޮވެގެންވެއެވެ. އެހެނީ ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ކުރެއްވި ހުރިހާ ޢުމްރާއެއް ކުރެއްވީވެސް އެދުވަސްވަރުގައެވެ.“ ▪️”ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ހަތަރު ޢުމްރާ ކުރެއްވިއެވެ. އެހުރިހާ ޢުމްރާއެއްވެސް ކުރެއްވީ

”ކެއުމުގެ ޝަހުވަތް:

ކެއުމާއި ބުއިމުގެ ޝަހުވަތަކީ އިންސާނާ ދިރިހުރުމުގެ އަޞްލުކަމުގައިވުމާއެކުވެސް, އެއީ ބުއްދިއާއި ވިސްނުންހުރި މީހުންގެ ބުއްދިއަށް އަސަރުކުރުން އެންމެ ބަލިކަށި ޝަހުވަތެވެ. އެއީ ކެއުމާއި ބުއިން އެއީ ދިރިހުރުމުގެ އަޞްލާ ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށްވުމުންނެވެ. ނަފްސު ޝައުޤުވެރިވާނީ އެނަފްސު ދިރިހުރުމުގެ އިތުރަށް އަންނަ ކަންކަމުގައި އެލޭށެވެ. އިންސާނާ ދިރިހުރުން ޙައްޤުކޮށްދޭ ޝަހުވަތްތަކަކީ އެއަށްވުރެ އިތުރަށް އަންނަ ލައްޒަތްތަކާއި ދިރިއުޅުން ފުރިހަމަކޮށްދޭ އެހެން މޮޅުތަކާއި އަރާމުތަކުގެ ޝަހު

ނަފްސުގައި ޖާހާއި މަޤާމަށް އޮންނަ ލޯބި އިތުރުވާ ވަރަކަށް އެއާއެކު ޙަސަދަވެރިކަން އިތުރުވެއެވެ.

”ނަފްސުގައި ޖާހާއި މަޤާމަށް އޮންނަ ލޯބި އިތުރުވާ ވަރަކަށް އެއާއެކު ޙަސަދަވެރިކަން އިތުރުވެއެވެ. ޙަސަދަވެރިކަން ލައިގަނެފައިވާ ނަފްސަށް އޭގެ ސަބަބުން މީސްތަކުންގެ ޢައިބުތައް ހޯދައިގަންނަން ދުރު ވިސްނުމަކާއި ފެނުމެއް ދެއެވެ. ޖާހަށް އޮންނަ ލޯބި، ޙަސަދަވެރިކަން ފަޅުވައެވެ. އަދި ޙަސަދަވެރިކަމުން، މީސްތަކުންގެ ޢައިބުތަކާއި އުނި ސިފަތައް ހޯދާބެލުމުގެ ޞިފަ ފަޅުވައެވެ. އެއީ އަޙްމަދު ވިދާޅުވި ގޮތަށެވެ: "ރިޔާސަތަށް ލޯބިކޮށްފި މީހާ؛ މީހުންގެ ޢައިބުތައް ހޯދަން އުޅޭނެތެވެ." އެހެންގޮސް ހެޔޮ

”ޖާހާއި ބޮޑާކަމާއި ޙަސަދަވެރިކަން:

ޖާހާއި މަޤާމެއް ލިބިގެންވުމަށް ލޯބިކުރުމުގެ އިމްތިޙާނު ޖެހިގެންވާ މީހާ, ދެ ޠަބީޢަތަކުން އިމްތިޙާނު ކުރެވެއެވެ. މި ދެ ޠަބީޢަތު ހެދިބޮޑުވެގެން އަންނަނީ، އަދި އެފަސްގަނޑަކުން ފަޅައިގެން އަންނަނީ ޖާހަށް ލޯބިކުރުމުގެ މަތީގައިއެވެ. ފުރަތަމައީ: ޙަސަދަވެރިކަމެވެ. ދެވަނައީ: ކިބުރުވެރިކަމެވެ. ޖާހާއި ކިބުރުވެރިކަމާއި ޙަސަދަވެރިކަން، މި ތިންކަމަކީ މަގުފުރެދުމާއި އަނިޔާވެރިކަން (އޭގެ މަތީގައި ހަރުލާ ޘާބިތުވާ އުނދުނުގެ) ތިން ހިލައެވެ. ޙަސަދަވެރިކަމަށް ބަލާއިރު: އެހެނީ އެމީހަކާމެދު ޙަސަދަވެ

ތިބާގެ ބައްޕައަށްވުރެ ބުއްދިއާއި ވިސްނުން ފުރިހަމަ މީހެއް އަހަރެން ނުދެކެމެވެ.

🌴 ރަޖާއު ބްނު ޙައިވާ (112ހ) ، ޚަލީފާ ޢުމަރު ބްނު ޢަބްދުލް ޢަޒީޒު (101ހ) ގެ ދަރިކަލުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: ”ތިބާގެ ބައްޕައަށްވުރެ ބުއްދިއާއި ވިސްނުން ފުރިހަމަ މީހެއް އަހަރެން ނުދެކެމެވެ. އެއް ރެޔަކު އަހަރެން އެކަލޭގެފާނާއެކު ރޭދަންވަންދެން ވާހަކަދައްކަން އިނީމެވެ. ދެން ފުޅިބައްތި ނިވެންފެށިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭ ރަޖާއުއެވެ! ބައްތި މިހިރަ ނިވުނީއެވެ." އޭރު އަހަރުމެންނާ ޖެހިގެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަޅުކުއްޖެއް ނިދާފައި އޮތެވެ. ދެން އަހަރެން ބުނެފީމެވެ: "މިކުއްޖާ...

އަމިއްލަ ނަފްސު މޮޅުކޮށް ރަނގަޅުކުރުމުން ދުރުވެ ހިތްތިރިކުރުން:

ބަކްރު ބްނު ޢަބްދި ﷲ އަލްމުޒަނީ (108ހ) ވިދާޅުވިއެވެ: ”ތިބާއަށް ވުރެ ދޮށި މީހަކު ފެނިއްޖެނަމަ ބުނާށެވެ: "މީނާ އީމާންކަމާއި ޞާލިޙު ޢަމަލުގައި އަހަރެންނަށްވުރެ ކުރިއަރާދިޔައެވެ. މީނާ އަހަރެންނަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވެއެވެ." ތިބާއަށްވުރެ ހަގު މީހަކު ފެނިއްޖެނަމަ ބުނާށެވެ: "އަހަރެންވަނީ ފާފަތަކާއި އުރެދުންތަކަށް އޭނާއަށްވުރެ ކުރިއަރާ ގޮސްފައިއެވެ. އެހެންވީމާ އޭނާ އަހަރެންނަށްވުރެ މާ ރަނގަޅެވެ." ފަހެ ތިބާއަށްވުރެ ބޮޑު ނުވަތަ ކުޑަ މީހެއް ނޫނީ މީހަކު ނުފެންނާނެއެވެ. އަދި ތިބާގެ އަޚުންނާއި

”މުދަލާއި ފައިސާއާމެދު ޒުހުދުވެރިވުމުގައި ޖާހުގެ ޝަހުވަތް ނިވާވެ ފޮރުވުން:

ޖާހަށް އޮންނަ ޝަހުވަތަކީ ފައިސާގެ ޝަހުވަތާ އެއްފަދަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ މުދަލާއި ފައިސާގެ ޝަހުވަތަކީ ފާޅުކޮށްވާ އެއްޗެކެވެ. ޖާހާއި މަޤާމުގެ ޝަހުވަތަކީ ފޮރުވިގެންވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި މުދަލާއި ފައިސާއާމެދު ޒުހުދުވެރިވުން އެއާ އެކުގައިވެއްޖެނަމަ އަދި އެއަށްވުރެވެސް ޖާހުގެ ޝަހުވަތް ވަންހަނާވުން ބޮޑެވެ. އެގޮތުން ޖާހުގެ ޝަހުވަތް ފޮރުވާ ވަންހަނާކުރުމަށްޓަކައިވާ ވަސީލަތެއްކަމުގައި މުދަލަށް ޒުހުދުވެރިވުން ހަދައެވެ. މުދަލާއި ފައިސާގެ ޝަހުވަތް ދޫކޮށްލައިގެން، ޖާހުގެ ޝަހުވަތް ވަންހަނާ

7 އޭޕްރީލް، އީރާން ހަނގުރާމަ / 39 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇮🇷🇮🇱 - އީރާން އަދި އިޒްރޭލު: އިޒްރޭލުން އީރާނުގެ ޕެޓްރޯކެމިކަލް އުފައްދާ މަރުކަޒުތަކަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފިއެވެ. 🇺🇸🇮🇷🇵🇰 - އެމެރިކާ، އީރާން އަދި ޕާކިސްތާން: ޓްރަމްޕް ވަނީ މިރޭ ދިނުމަށް ރާވާފައި އޮތް ބޮން އެޅުމުގެ ހަރަކާތްތައް މެދުކަނޑާލައި، ދެ ހަފްތާގެ މުއްދަތަށް ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ނިންމަވާފައިވާކަން އިއުލާން ކޮއްފައެވެ. 🇮🇷🇮🇱 - އީރާން އަދި އިޒްރޭލު: ވައިޓް ހައުސްގެ އޮފިޝަލަކު ސީ.އެން.އެން އަށް މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، އިޒްރޭލުންވެސް ވަނީ ވަގުތީ ގޮ

6 އޭޕްރީލް، އީރާނު ހަނގުރާމައިގެ ޚުލާސާ / 38 ވަނަ ދުވަސް:

🇺🇸🇮🇷 - ދާއިމީ ސުލްހައަކަށް އީރާނުން އެދުން:އީރާނުން ބޭނުންވަނީ ހަނގުރާމަ ދާއިމީކޮށް ހުއްޓާލުމަށް ކަމަށާއި، ވަގުތީ ސުލްހައެއް ގަބޫލުނުކުރާނެ ކަމަށް ރޮއިޓާސްއިން ރިޕޯޓްކޮށްފިއެވެ. އަދި ދެވަނަ ފަހަރަށް ހަމަލާއެއް ނާންނާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަމަށް އީރާނުން އެދެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އީރާނުގެ ފްރީޒްކޮށްފައިވާ ފައިސާ ދޫކޮށްލުމާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމުގެ ބަދަލުގައި، ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ނުއުފެއްދުމަށް އީރާނުން އިގުރާރުވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. 🇮🇷 - ހޯރްމޫޒް ކަނޑ

5 އޭޕްރީލް، އީރާން ހަނގުރާމަ | 37 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇺🇸🇮🇷 - އެމެރިކާ އަދި އީރާން: ނިއުޔޯކް ޓައިމްސް އިން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި، އީރާނުގައި ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެއްގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ދެ މަތިންދާބޯޓަކަށް ގެއްލުންވެ، އެ ތަކެތި ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ވަނީ ގޮއްވާލާފައެވެ. އޭބީސީ ނިއުސް އިން ބުނާ ގޮތުގައި، މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މި މިޝަންގައި އެމެރިކާ ސިފައިން ވަނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ދެ އެމް.ސީ-130ޖޭ މަތިންދާބޯޓާއި ހަތަރު އެމް.އެޗް-6 ހެލިކޮޕްޓަރު ގަސްތުގައި ހަލާކުކޮށްލާފައެވެ. 🇮🇷🇦🇪 - އީރާން އަދި ޔޫ.އޭ.އީ: އީރާނުން ދިން މިސައިލް އަ

4 އޭޕްރީލް، އީރާނު ހަނގުރާމައިގެ ޚުލާސާ / 36 ވަނަ ދުވަސް:

🇺🇸🇮🇷🇴🇲 - ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުން:އީރާނުން ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ގާތް މުސްތަގުބަލެއްގައި އަލުން ހުޅުވާލާނެ ކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށް އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސް މަސްދަރުތަކާ ހަވާލާދީ ރޮއިޓާސްއިން ރިޕޯޓްކޮށްފިއެވެ. 🇮🇷🇮🇱 - ޕެޓްރޯކެމިކަލް މަރުކަޒަށް ހަމަލާދިނުން:އީރާނުގެ ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮންނަ ބަންދަރު-އި މަހްޝަހްރުގައި ހުންނަ ބޮޑު ޕެޓްރޯކެމިކަލް ކާރުޚާނާއަކަށް އިސްރާއީލުން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފިއެވެ. 🇱🇧🇮🇱 - އިސްރާއީލް ސިފައިންގެ މަރު:ލުބުނާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހި

3 އޭޕްރީލް، އީރާނު ހަނގުރާމަ / 35 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇮🇷🇰🇼 - ކުވެއިތުގެ ތެޔޮ ސާފުކުރާ މަރުކަޒަށް ހަމަލާދިނުން:އީރާނުން ކުވެއިތުގެ މިނާ އަލް-އަހްމަދީ ރިފައިނަރީއަށް ހަމަލާދީފިއެވެ. މި ހަމަލާއާ ގުޅިގެން އެތަނުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ބޮޑެތި އަލިފާންގަނޑުތަކެއް އުފެދިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. 🇱🇧🇮🇱 - އިސްރާއީލް އަސްކަރިއްޔާގެ ބަޔާން:އިސްރާއީލް އަސްކަރިއްޔާ (އައި.ޑީ.އެފް) އިން ބުނި ގޮތުގައި، މި މަރުހަލާގައި ލުބުނާނުގައި ކުރިއަށްގެންދާ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ މަގުސަދަކީ ހިޒްބުاللهގެ ހަތިޔާރު އެޅި ބާރުތައް އުވާލު

2 އޭޕްރީލް، އީރާން ހަނގުރާމަ / 34 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇺🇸🇮🇶 - އެމެރިކާ އަދި އިރާގު: ކުރިއަށް އޮތް 24 ނުވަތަ 48 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި އިރާގުގެ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކުން ބަޣުދާދުގެ މެދުތެރޭގައި ހުރި އެމެރިކާގެ މަރުކަޒުތަކަށް ހަމަލާދީފާނެ ކަމަށް ބަލައި، އެމެރިކާއިން ވަނީ އިރާގަށް ދަތުރުކުރުމުގައި އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ (ލެވެލް 4) އިންޒާރު ނެރެފައެވެ. 🇨🇳🇺🇸🇮🇷 - ޗައިނާ، އެމެރިކާ އަދި އީރާން: މެދުއިރުމަތީގައި ވަގުތުން ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމަށް ޗައިނާއިން ގޮވާލައިފިއެވެ. އަދި ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވާން މެދުވެރިވި އަސްލު ސަބަބަކ

1 އޭޕްރީލް، އީރާން ހަނގުރާމަ / 33 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇮🇷🇮🇱 - އީރާން އަދި އިޒްރޭލު: އިޒްރޭލުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި، އިޒްރޭލުގެ މެދުތެރޭގެ ސަރަހައްދުތަކަށް އީރާނުން ދިން މިސައިލް ހަމަލާތަކެއްގައި 14 މީހަކު ވަނީ ޒަޚަމްވެފައެވެ. 🇬🇧🇮🇶 - އިނގިރޭސިވިލާތް އަދި އިރާގު: އިރާގުގެ ކުރުދިސްތާނުގެ އަރުބީލްގައި ހުންނަ އިނގިރޭސި ކާސްޓްރޯލް ތެޔޮ ގުދަންތަކަށް ޑްރޯން ހަމަލާއެއްދީ، އެ ތަނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ. 🇮🇷🇮🇱 - އީރާން އަދި އިޒްރޭލު: މިއަދު ހެނދުނު އެކަނިވެސް އީރާނުން އިޒްރޭލަށް އަމާޒުކޮށް 9 މިސަ

31 މާރިޗު،އީރާނު ހަނގުރާމައިގެ ޚުލާސާ / 32 ވަނަ ދުވަސް:

🇱🇧🇮🇱 - ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ބިންތު ޖުބައިލް ސަރަހައްދުގައި ހިޒްބުالله އާއި އިސްރާއީލު ސިފައިންނާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ކުރިމަތިލުންތަކެއް ދަނީ ހިނގަމުންނެވެ. އިސްރާއީލު ސިފައިން ދަނީ ބިންތު ޖުބައިލް ވަށާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އައިނާތާގެ އުތުރަށް ކުރިއެރުމަށް އިސްރާއީލުން ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވެ، އެ ސިފައިން މިހާރު ވަނީ އައިތަރޫންގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ފުޓުބޯޅަ ދަނޑާ ހަމައަށް ފަހަތަށް ޖެހިފައެވެ. އަދި ޔާރޫންގެ ހުޅަނގުގައި ވެސް ވަރުގަދަ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުންތަކ

30 މާރިޗު، އީރާނު ހަނގުރާމައިގެ ޚުލާސާ / 31 ވަނަ ދުވަސް:

🇱🇧🇮🇱 - ރޭ ހިޒްބުالله އާ ދެމެދު ހިނގި ވަރުގަދަ ކުރިމަތިލުންތަކުގައި އިސްރާއީލު ސިފައިންގެ 6 މީހަކު ވަރަށް ބޮޑަށް ޒަޚަމްވެފައިވާ ކަމަށް އިސްރާއީލުން ހާމަކޮއްފައިވެއެވެ. 🇮🇷🇮🇱 - އިސްރާއީލުގެ ހައިފާ ސިޓީއަށާއި އެ ސިޓީގެ ވަށައިގެންވާ ރަށްތަކަށް އީރާނުން ދިން ހަމަލާތަކުގެ ތެރެއިން ޖުމްލަ 6 ހަމަލާއެއް ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. މި ހަމަލާތައް އަމާޒުވެފައިވަނީ ހައިފާ ބަނދަރަށާއި، ހައިފާގައި ހުންނަ ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާގެ ތެޔޮ ރައްކާކުރާ ޓޭންކަކަށެވެ. 🇺🇸🇮🇷 - އެކްސިއޯސްއިން ރިޕ

29 މާރިޗު، އީރާނު ހަނގުރާމައިގެ ޚުލާސާ / 30 ވަނަ ދުވަސް:

🇺🇸🇮🇷 - އީރާނުގެ ޔުނިވަރސިޓީތަކަށް ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާތައް ކުށްވެރިކުރުމަށް އެމެރިކާއަށް މާރިޗު 30 ގެ މެންދުރު 12:00 އާ ހަމައަށް (ތެހެރާން ގަޑިން) އީރާނުން މުހުލަތެއް ދީފިއެވެ. މި މުހުލަތުގައި އެކަން ނުކޮށްފިނަމަ، މެދުއިރުމަތީގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އެކި ޔުނިވަރސިޓީތަކަށް ހަމަލާދޭނެ ކަމަށް އީރާނުން ވަނީ އިންޒާރު ދީފައެވެ. 🇺🇸🇮🇷🇷🇺 - ކްރެމްލިންގެ ތަރުޖަމާނު ޑިމިޓްރީ ޕެސްކޯވް ހާމަކުރި ގޮތުގައި، އީރާނު ހަނގުރާމަ މިހާރު އޮތް ހާލަތަށް ބަލާއިރު، ޓްރަމްޕްގެ "ޞުލްޙައިގެ މަޖިލީހު

28 މާރިޗު، އީރާނު ހަނގުރާމަ / 29 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇮🇷🇹🇭 - ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރުން:ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން ތައިލެންޑުގެ އުޅަނދުފަހަރަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި، ތައިލެންޑުން އީރާނާއެކު އެއްބަސްވުމަކަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. 🇱🇧🇮🇱 - އިސްރާއީލު ސިފައިން ޒަޚަމްވުން:ވޭތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހިޒްބުالله އާއެކު ހިނގި ކުރިމަތިލުންތަކުގައި، އިސްރާއީލް އަސްކަރިއްޔާގެ ނުވަ ސިފައިންނަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައިވާކަން އިސްރާއީލުން ހާމަކޮށްފިއެވެ. 🇺🇸🇾🇪🇮🇱 - ހޫތީން ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރ

27 މާރިޗު، އީރާނު ހަނގުރާމަ / 28 ވަނަ ދުވަހުގެ ޚުލާސާ:

🇮🇷🇰🇼 - ކުވެއިތުގެ ބަނދަރުތަކަށް ހަމަލާދިނުން:ކުވެއިތުގެ ޝުވައިޚް ބަނދަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއް އަމާޒުވެ، މާއްދީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ޕޯޓް އޮތޯރިޓީން ހާމަކޮށްފިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުވެއިތުގެ މުބާރަކް އަލް-ކަބީރު ބަނދަރަށް އީރާނުން ފޮނުވާލި ހަމަލާތަކެއް އަރައި، އެ ތަނުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރަށް ގެއްލުންވެފައިވާ ކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕަބްލިކް ވޯކްސްއިން ބުނެއެވެ. 🇺🇸 - އެފް.ބީ.އައި ޑިރެކްޓަރުގެ އީމެއިލް ހެކްކުރުން:އެފް.ބީ.އަ

ޖޮއިން ކޮއްލައްވާ

Featured Posts